ARAŞTIRMA

Mirasçılıktan Çıkarma

Mirasçılıktan çıkarma: Kanunda sınırlı olarak sayılmış olan sebeplerin gündeme gelmesi halinde miras bırakanın kanundan kaynaklanan sebeplerle saklı payı bulunan mirasçısını, mirasçılıktan çıkarması söz konusu olabilir. Kanunda mirasçılıktan çıkarma olarak yer alan müessese her ne kadar evlatlıktan red olarak anılmakta ise de mirasçılıktan çıkarılabilecekler sadece altsoyla sınırlı değildir. En çok karşılaşılan durum altsoyların mirasçılıktan çıkarılması olacak ki bu durum evlatlıktan red olarak kazınmıştır akıllara. Ancak belirttiğimiz gibi mirasçılıktan çıkarılabilecek mirasçılar evlatlarla, yani altsoylarla sınırlı olmayıp, saklı pay sahipleri mirasçılıktan çıkarılabilecektir. Kanunda saklı pay sahipleri https://hukukarar.com/2021/09/04/turk-medeni-kanunu/;

II. Saklı Pay
Madde 506- Saklı pay aşağıdaki oranlardan ibarettir:

1. Altsoy için yasal miras payının yarısı,
2. Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
3. (Mülga: 4/5/2007-5650/2 md.)
4. Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal
miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf

denilmektedir.

NOT:Mirasçılık zümre sistemine göre altsoy olması halinde anne ve babanın miras payının olmadığı unutulmamalıdır.

Resim OpenClipart-Vectors tarafından Pixabay’a yüklendi

İlgili kanun maddesinde görüleceği üzere saklı pay sahibi olan altsoy, yani çocuk ve çocukların altsoyları, eş ve anne-babanın mirasçılıktan çıkarılabilmesi mümkündür. Bu sayılanlar dışındaki mirasçıların ise saklı payı söz konusu olmadığından, mirasçılık hakları üzerinde miras bırakanın tasarruf yetkisi bulunmamaktadır. kimlerin mirasçı olabileceğine ve mirasçılık pay oranlarına miras paylaşımı nasılı yapılır? yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Gelelim kanunda sınırlı olarak sayılmış mirasçılıktan çıkarma sebeplerine:

 

Mirasçılıktan Çıkarma Sebepleri

4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun aşağıda yer verdiğimiz maddesinde mirasçılıktan çıkarma sebepleri yer almaktadır:

B. Mirasçılıktan çıkarma
I. Sebepleri
Madde 510- Aşağıdaki durumlarda mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı
mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir:
1. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse,
2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan
yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse.

İlk sebep kanun koyucu tarafından mirasbırakana veya miras bırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi olarak belirtilmiştir. Kanun koyucunun sebep olarak belirttiği ağır suç işlemesi deyiminden yalnızca ceza hukukuna giren bir suç olarak anlaşılmamalıdır. Ceza hukuku kapsamında bir suç söz konusu olması yanında, aile hukukundan aile ilişkilerine ağır zarar verilmesi, aile bağlarının zedelenmesi veya koparılması halinde de mirasçılıktan çıkarma söz konusu olabilecektir. Aynı zamanda bu fiilin de mirasbırakan ve/veya miras bırakanın yakınlarına yönelmesi gerekmektedir. Burada dikkat edilecek husus, miras bırakanın yakınları deyiminden ne anlaşılmalıdır? Yakın olarak nitelendirilecek kimseler altsoylar, eş, kan hısımları ve sıhri hısımlardır. Bunun dışında büyük manevi bağı bulunan kimseler, örneğin kardeşi gibi kabul ettiği arkadaşı, manevi çocuğu kabul ettiği kimselere karşı işlenmiş suçtan miras bırakanın derinden etkilenmiş olması halinde TMK 510/1 maddesinde kapsamında değerlendirilerek mirasçılıktan çıkarma sebebi kabul edilebilir.

İkinci sebep ise Mirasçının, mirasbırakana ve mirasbırakanın aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir. Bu sebeplere ise TMK da yer verilmiştir. Ana, baba ve çocuk, ailenin huzur ve bütünlüğünün gerektirdiği şekilde birbirlerine yardım etmek, saygı ve anlayış göstermek ve aile onurunu gözetmekle yükümlüdürler.

Diğer Bir mirasçılıktan çıkarma sebebi ise TMK’nun 513. maddesinde düzenlenmiştir. Nihai bir çıkarılma olarak düşünülemez. Borç ödemeden aciz olması halinde mirasbırakan tamamı için değil saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarma yapabilir. Ancak mirasçılıktan çıkarılan payının, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin doğmuş veya doğacak çocuklarına özgülemesi gerekecektir. Ve mirasın intikali aşamasında aciz belgesinin herhangi bir hükümü/geçerliliği kalmamışsa veya aciz belgesi geçerliliğini korumakla birlikte, belgenin kapsadığı borç tutarı mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payının yarısınız aşmıyor ise, dilerse mirasçılıktan çıkarılan kimse istemde bulunarak mirasçılıktan çıkarılmayı iptal ettirebilecektir.

IV. Borç ödemeden aciz sebebiyle mirasçılıktan çıkarma
Madde 513- Mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu, saklı
payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. Ancak, bu yarıyı mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve
doğacak çocuklarına özgülemesi şarttır.
Miras açıldığı zaman borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa veya belgenin
kapsadığı borç tutarı mirasçılıktan çıkarılanın miras payının yarısını aşmıyorsa, mirasçılıktan
çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal olunur.

 

Mirasçılıktan Çıkarma Nasıl Yapılır?

Mirasçılıktan çıkarma vasiyetname ve miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflar ile yapılır. Mirasçılıktan çıkarmanın genellikle vasiyetname ile yapıldığı görülmektedir. Miras bırakan ölüme bağlı tasarruf ile saklı paylı mirasçısını, mirasçılıktan çıkarırken mirasçılıktan çıkarma sebebini açıkça delilleri ile birlikte belirtmelidir.

 

Mirasçılıktan Çıkarmanın Hükümleri

Mirasçılıktan çıkarmanın hükümleri TMK’nun 511 maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre mirasçılıktan çıkarılan saklı pay sahibi kişi artık mirastan hiçbir pay alamayacaktır. Bu nedenle tenkis davası da açamayacaktır ki aşağıda alıntılanan  kanun maddesinde bu husus açıkça yer almaktadır. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras hakkı, sanki o kişi ölmüş gidi değerlendirilerek miras hakkı altsoya devredecektir. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu yok ise, bu sefer miras hakkı, miras bırakanın diğer mirasçılarına kalacaktır.

II. Hükümleri
Madde 511- Mirasçılıktan çıkarılan kimse, mirastan pay alamayacağı gibi; tenkis davası da
açamaz.
Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmuş olmadıkça, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin
miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi, mirasçılıktan çıkarılanın varsa altsoyuna, yoksa
mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır.
Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını
isteyebilir

 

Mirastan Çıkarmaya Maruz Kalan Mirasçı Ölüme Bağlı Tasarruf Olan Mirasta Çıkarmaya İtiraz Edebilecek midir?

Buna ilişkin TMK’nun 512. maddesinde ispat yükü yer almaktadır.

Madde 512- Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakan ancak buna ilişkin tasarrufunda çıkarma
sebebini belirtmişse geçerlidir.
Mirasçılıktan çıkarılan kimse itiraz ederse, belirtilen sebebin varlığını ispat, çıkarmadan
yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer.
Sebebin varlığı ispat edilememiş veya çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmemişse tasarruf,
mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; ancak, mirasbırakan bu tasarrufu çıkarma sebebi
hakkında düştüğü açık bir yanılma yüzünden yapmışsa, çıkarma geçersiz olur.

Öncelikle mirastan çıkarma tasarrufunun geçerlilik koşulu açık ve nettir:Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakan ancak buna ilişkin tasarrufunda çıkarma
sebebini belirtmişse geçerlidir. Aksi durumda mirasçılıktan çıkarma geçerli olmayacaktır. Yine 512. madde de belirtildiği üzere Mirasçılıktan çıkarılan kimse itiraz ederse, belirtilen sebebin varlığını ispat, çıkarmadan yararlanan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer. Görüleceği üzere mirasçılıktan çıkarmaya itiraz mümkündür. İtiraz Mirasçılıktan çıkarmanın iptali ve/veya tenkis davası açılarak ileri sürülebilir. İtiraz halinde ise mirastan çıkarma sebebinin varlığının/doğruluğunun ispat yükü diğer mirasçılar veya vasiyet alacaklısındadır.

Mirasçılıktan Çıkarılmayı Ortadan Kaldıran Diğer Bir Yol: Miras Bırakanın Affı

Mirasbırakan miras çıkarmaya ilişkin iradesinin tersine sonraki tarihli bir ölüme bağlı tasarruf ile mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin ölüme bağlı tasarrufunu geçersiz kılabilir. Ancak bu halde mirasbırakan aynı sebebe dayanarak yeniden bir ölüme bağlı tasarruf ile mirasçılıktan çıkarma yapamaz.

Bir Cevap Yazın